Ayvalık, Türkiye’nin ilk sayfiye yerlerinden birisidir.Balıkesir’in ilçesi olan Ayvalık, temiz deniz suyu ve plajlarla, yeÅŸil zeytinliklerle sarılmış güzel kıyılara sahip, tarihi ve arkeolojik deÄŸerleri bünyesinde barındıran bir tatil merkezidir.

Ayvalık, Antik ÇaÄŸda bir tür yabani ayva anlamına gelen Kidonia olarak anılıyordu. Ä°lkçaÄŸda Misya, Hitit, Frig, Lidya OrtaçaÄŸda Roma ve Yunan, 14. yy’dan itibaren de Türk egemenliÄŸine girmiÅŸtir. Rumlar ve Türklerin uzun zaman içiçe yaÅŸamışlardır. 19. ve 20. yüzyılın baÅŸlarında en parlak dönemini yaÅŸayan kentte yaÅŸayan Rum ahali 1821 yılında Yunan ayaklanmasına katılması sonucu ilçenin büyük bir kısmı boÅŸaltılmış, daha sonra dönmelerine izin verilmekle beraber kent eski canlılığına kavuÅŸamamıştır. Bugün eski dönemlerden fazlaca kalıntıya rastlanmamasına raÄŸmen, yer yer Helenistik ve Roma devrine ait çanak ve çömlek parçacıkları görülmektedir. Ayvalık’ta birçok tarihi yapının yanısıra ve Rumlardan kalma ev ve Kliseler halen ayaktadır.

1923 Mübadele’sinde Girit’ten gelen aileler ilçeye yerleÅŸtirilmiÅŸlerdir. Bu ailelerin bir kısmı halen ilçede yaÅŸamaktadırlar.

Gezilecek yerler

Alibey Adası ya da Cunda: Ayvalık’ı açık denize karşı kapayan bu adaya bir köprü ile karayolundan geçmek mümkündür. Yazları Ayvalık’tan Alibey Adası’na her saat motor seferleri de yapılmaktadır. Adada çok sayıda kilise ve manastır vardır(Taksiyarhis dışındakiler yıkıntı halindedir,veya restore edilerek cami halini almıştır). Kiliselerin en büyüğü Taksiyarhis Kilisesi’dir. Kilisenin büyük çanı Bergama Müzesindedir. Adanın yüksek kesimlerinden boÄŸazların, adaların, içiçe girmiÅŸ koyların güzellikleri seyre deÄŸer. Ada merkezinde sıralanmış balıkçı lokantalarında, meÅŸhur Papalina, deniz mahsulleri , mezeleri ve zeytinyaÄŸlı ot yemekleri ile akÅŸam yemeklerinin zevki doyumsuzdur.

Şeytan Sofrası: Çamlık Orman Kampının yukarısındadır. Eski bir lav birikintisi olan tepe yuvarlak bir sofraya benzer. Demir kafes içinde şeytana ait olduğu söylenen kocaman bir ayak izi vardır. Çam ormanlarla kaplı(bu kısım yangından sonra ilave edilmiştir:çam ormanları yandıkdan sonra şeytan sofrası çok renksiz ve çıplak kalmasına rağmen hala çekiciliğini korumaktadır)Ayvalık adalarına hakim yüksek bir tepe olan Şeytan Sofrasından özellikle güneşin batışı izlenmeye değerdir. Bir lokantası bulunmaktadır.

Eski Ayvalık Evleri: Kapıları, alınlıkları, kapı tokmakları, pencereleri, tahta ve taş işçiliği ile görülmeye değer Ayvalık evleri görenleri geçmişe yolculuğa götürür.

Kumsallar

Sarımsaklı Plajları :İlçe merkezine 8 km uzaklıktadır. 7 km uzunluğunda 100 m. eninde bir kumsala sahip plaj; birçok konaklama tesisine, kafeteryaya özellikle deniz mahsulleri satan restoranlara ve gazinolara sahiptir.Yurtdışındaki plajlardan bir farkı olmamasına rağmen bakımsızlık hakettiği ilgiyi görmemesine neden olmaktadır.Devamındaki Şahinkaya (Badavut) plajı ince ve temiz kuma sahiptir.
Altınova : Ayvalık ilçesinin şirin bir bucağı olan Altınova, temiz sahillere sahiptir. İlçe merkezine 13 km. olan belde, piknik ve gezi yerleri ile orman içinde dinlenmeye olanak sağlamaktadır.
Ali Çetinkaya (Armutçuk): İlçenin kuzey kıyısında temiz,ince kumu ile halka açık bir plajdır.
Duba Mevkii: Belediye Plajı, Alibey Adası yolu üzerindedir.
Alibey Adası (Cunda):Ä°lçe merkezine karayolu ile 8 km. uzaklıktadır. Adanın çevresi doÄŸal plajdır. Türkiye’nin ilk boÄŸaz köprüsü burada, Alibey Adası ile Ayvalık arasında inÅŸaa edilmiÅŸtir.

Cami ve Kiliseler
Saatli Camii : İlçe merkezinde İsmet Paşa Mahallesinde yerli Rumlar tarafından kilise olarak yapılmış, 1928’den sonra camiye dönüştürülmüştür.
Çınarlı Camii : Zekibey mahallesinde eskiden kalma kilise olarak yapılmıştır.Cumhuriyet döneminde camiye dönüştürülmüştür.
Hamidiye Camii : Sultan Abdülhamid tarafından Ayvalıkta yaşayan müslümanlar için yaptırılmıştır.
Armutçuk Camii : Kendi adıyla anılan mahallededir. 1990 yıllarında hizmete girmiştir.
Şehitler Camii : Körfez bölgesinin en büyük camiisidir. Ali Çetinkaya mahallesindedir. 2001 yılında ibadete açılmıştır.
Taksiyarhis Kilisesi : 1873 yılında inşa edilen kilise; akmayan, işlemeli sarımsak taşlarıyla dikkati çeken Aşağı Çeşme sırasındadır. Bulunduğu yer, Hıristiyanlar ile Müslümanların birlikte yaşadığı kentin ilk mahallesidir. Çevresindeki sokak dokusu ve neo-klasik özellik taşıyan sivil mimari dokusu tipik evleriyle bir bütünlük içindedir. Kilise, mimari özellikleri, içteki mermer işçiliği dini konuları içeren tavan süslemeleri, İsa’nın doğumundan ölümüne kadar anlatan resimleri , balık derisi üzerine yapılmış azize portreleri ile kentin halen bozulmamış en dikkate değer eseridir. 
 
Aya Nikola Kilisesi : Alibey Adası’ndadır. Tevrat ve İncil’den alınan dini konuların işlendiği fresklerle süslenmiştir.
Ayışığı Manastırı : Ayışığı Manastırı diye türkçeleştirilen Patriça’daki (Alibey Adasının kuzeye doğru uzantısı) Manastıra Birinci ve İkinci Köyü geçtikten sonra ulaşılır. Büyük ölçüde kendine özgü yapısı ve özelliklerini koruyabilmiştir.
Leka Manastırı : Dalyan Boğazının körfeze girerken sol yakadaki zeytin ağaçlarının arasından görünen boğaza hakim manastır. Geleneksel manastır yapısının korunmuş olması, yapımında keşişlerin çalışmış olmasındandır.

Dalış turizmi
Ayvalık, tarihi ve kültürel zenginliklerinin yanısıra, özellikle adalarının çevresi, deniz dibi zenginlikleri ile dalış tutkunlarının tercih ettiÄŸi önemli merkezlerden biridir. Ä°lçe merkezinde bulunan dalış tekneleri ziyaretçilere Ayvalık’ın sualtı zenginliÄŸi ile tanışma fırsatı sunmaktadır.

Gezi yerleri 
Güvercin Adası: Tanrının kutsadığı yerlerden olan Pateriça Körfezinde bulunan Güvercin adası ve ada içindeki Manastır, ortaçaÄŸdan günümüze kadar gelebilmiÅŸ yapı olarak büyük ilgi görmektedir. DiÄŸer adı Korsan Ada’sıdır. Korsanlığı bırakanların inzivaya çekildiÄŸi taÅŸ manastır 15.yy. da yapılmıştır. Mübadeleden sonra terkedilmiÅŸtir.
Çamlık : Şehrin hemen kenarında şehre hakim bir tepedir. Çamlarla kaplı tepede kır gazinoları bulunmaktadır.